صدای ما را از تلویزیون می شنوید

مثل نجوای شبانه می ماند، لالایی مجریان در گوش ببینندگان، همراه با موسیقی و ترانه. گوش می سپاریم به داستانک های امیرعلی که خنده می آورد بر لبهابهایمان و سر آخر با تفالی از حضرت حافظ توسط رشید کاکاوند که صدایش برای شب زنده داران رادیو پیام آشناست. این بخشی از آیتم های برنامه رادیو هفت است. برنامه ای که از مرداد 89 آغاز شد و در شهریورماه 90 به پایان رسید و اکنون قرار است سری تازه آن از اول آبان ماه از شبکه آموزش(هفت) پخش شود. محمد صوفی و منصور ضابطیان سومین تجربه تلویزیونی خود را پشت سر می گذارند و این بار پس از برنامه پرطرفدار نقره، شب هنگام به سراغ بینندگان تلویزیونی آمده اند و می خواهند برای آنها، آرامشی باشند پس از یک روز پر هیاهو. این حاصل گفتگویی دو ساعته با سازندگان برنامه تلویزیونی رادیو هفت است.

به نظر می رسد که رادیو هفت تلفیقی از دو مدیوم رادیو و تلویزیون است.در برخی جنبه ها حتی به نظر می رسد که بیشتر یک برنامه رادیویی است. یعنی اگر چشم را ببندیم و تصاویر را هم نبینیم براحتی می توانیم رادیو هفت را نگاه کنیم

ضابطیان: خیلی نمی پذیرم که رادیو هفت یک برنامه رادیویی است. در بسیاری از موارد برای تصاویر این برنامه زحمت کشیده می شود. به طور مثال برای انتخاب تصاویر ترانه و کلیپ ها فکر می شود. اما جنس برنامه به نحوی است که اگر کسی چشمهایش را ببندد هم می تواند برنامه را دنبال کند. بنابراین گاهی می شود چشم ها را شست و گوش کرد.

چرا این فرم را انتخاب کردید، منظورم این است که چه ایده ای برای تلفیق رادیو و تلویزیون داشته اید؟

ضابطیان: در ساعات پایانی شب این برنامه بتواند لحظات آرامی را برای یک خانواده به وجود بیاورد. یک وقت هایی به تصاویر نگاه کنند و گاهی هم گوش کنند.

آیا انتخاب این فرم به علاقه شما به رادیو بر می گردد و با این کار سعی داشته اید رادیو را به نحوی به تلویزیون بیاورید

ضابطیان: بله سالها در رادیو کار کردم و به رادیو علاقه بسیاری دارم اما قصدی برای آوردن رادیو به تلویزیون نداشتم و بازهم تاکید می کنم که این یک برنامه تلویزیونی است.
برخی معتقدند که فرم رادیو هفت بیشتر یک برنامه رادیویی است و حتی سعی داشته همان شنوندگانی در ساعات پایانی شب و قبل از خواب رادیو گوش می کرده اند را به تلویزیون بکشاند

صوفی:اشکالی ندارد در حقیقت ممکن است که این برنامه شبیه یک برنامه رادیویی شبانه باشد اما در ضمن بیننده یک سری امکانات تازه هم دریافت می کند مانند کلیپ ها و نماهنگ ها
طیف مخاطبان این برنامه شامل چه کسانی هستند؟ آیا شما برای طیف خاصی برنامه تولید می کنید؟
صوفی: برای شروع کار، هدف ما بخشی از بییندگان تلویزیونی بودند که علاقه ای به دیدن سریال های تلویزیونی شبانه را نداشتند و دنبال لحظاتی همراه با آرامش بودند اما این شامل طبقه یا طیف خاصی از مخاطبان نمی شد، ما از یک کاسب معمولی، تا استاد دانشگاه از طبقه نخبه تا عامه مردم مخاطب داریم و آمار مشخصی برای طبقه بندی مخاطبان نداریم

اما به نظر می رسد که طیف مخاطبان شما بیشتر طبقه روشنفکر جامعه است، طبقه ای که ممکن است سایر برنامه های تلویزیون را اصلا نگاه نکند و تنها برنامه شما را ببیند.در واقع برخی معتقدند در میان بسیاری از برنامه های خبری و غیر خبری تلویزیون تنها چند برنامه معدود مانند نود و رادیو هفت ارزش دیدن دارد

ضابطیان:هربرنامه ای دوست دارد که همه طیف های مختلف یک جامعه را پوشش بدهد، در نگاه اول شاید هدف ما جذب طبقه متوسط شهری بوده اما هرچه که جلوتر رفتیم دیدیم که طیف مخاطبان ما بسیار گسترده است. طور مثال وقتی شاطر در یک نانوایی به ما می گوید که برنامه شما را نگاه می کنم، تلقی ما را عوض می کند و نشان می دهد که فقط یک استاد دانشگاه بیننده برنامه نیست. به عقیده من این حرف درستی نیست که تلویزیون ایران در برابر شبکه های ماهواره ای خارجی بازنده خواهد بود. کما این که ما نمی بازیم. ما به بینندگان خود احترام می گذاریم و هر کسی که به موسیقی، شعر و ادبیات علاقه مند باشد و می خواهد که لبخند برگوشه لبانش باشد می تواند مخاطب برنامه ما باشد.

آیا به خواست بینندگان سعی کرده اید که محتوای برنامه را تغییر بدهید به طور مثال از آن جایی که حس کردید که برنامه شما مخاطب خاص ندارد، برای جلب مخاطب بیشتر، سطح برنامه را کاهش بدهید و به سطح سلیقه عمومی نزدیک کنید؟

صوفی:مردم با این برنامه ارتباط برقرار کرده اند و سطح برنامه همین است که می بینید، سطح برنامه را کاهش نخواهیم داد و معتقدیم که بینندگان در میان برنامه های مختلف تلویزیونی اگر این سطح از برنامه سازی را مناسب ببینند آن را تماشا خواهند کرد.

ضابطیان: هر برنامه یا هر رسانه ای برای بهتر شدن کیفیتش باید با مخاطبانش ارتباط برقرار کند و خود را به روز کند. در برنامه رادیو هفت نیز به همین گونه بوده است. در ماه های اول قصه های خان جون را داشتیم و بعد هم قصه های امیرعلی به آن اضافه شد. در ابتدا برنامه بیشتر به داستانها و کلیپ ها متکی بود اما از یک جایی احساس کردیم که باید فرم را بشکنیم. بنابراین گفتگو با بازیگرها و چهره ها را آغاز کردیم و سعی کردیم که در بیننده انتظار ایجاد کنیم. بدین شکل که در هر شب قسمتی از مصاحبه را پخش کردیم. بخش گفتگو با کودکان هم به همین شکل به برنامه اضافه شد.

در مورد بخش کودکان لطفا بیشتر توضیح بدهید که چگونه به چنین ایده ای رسیدید، چرا که به یکی از جذابترین قسمت های رادیو هفت تبدیل شده است.

ضابطیان:یک روز به منزل یکی از دوستانم رفته بودم در پارکینگ آپارتمان کودکی مشغول بازی بود. جلو آمد و گفت سلام من کامیارم چهارساله. از دوستم سوال کردم گفت که پسر سرایدارمان است. به نظرم موضوع جذابی آمد و گفتگو از همین کودک آغاز شد.

شاید برای اولین بار است که کودکان در برنامه های تلویزیونی جدی گرفته می شوند و هویت مستقل پیدا می کنند. معمولا نگاه به کودکان از بالا به پایین است. اما شما برای بینندگانی که از مصاحبه های مصنوعی و ساختگی تلویزیونی خسته شده اند و یا در تلویزیونی که فقط گفتگو با مدیران دولتی را می بینند، کودکان را آورده اید که گاهی حرف های بزرگ هم می زنند.

ضابطیان:کودکان نماد نسل آینده ما هستند، به همین دلیل فکر می کنم که گفتگو با آنها اهمیت دارد. البته جنبه های منفی هم مشاهده می شود. به طور مثال برخی از کودکانی که برای ضبط پیش ما می آیند غمناک هستند و یا بسیار پرخاشگر و عصبی هستند و بارها صحبت از کشتن می کنند. اما به نظرم آوردن کودکان یک اتفاق فرمال است که به رنگ آمیزی برنامه کمک کرده است. یک اتفاق تماتیک هم هست که هدف اصلی ماست. اینکه در خانه ها دیالوگ برقرار کنیم. در بسیاری از خانه ها افراد خانواده با هم گفتگو نمی کنند و یک جور سکوت مطلق برقرار است. اما گفتگو با این کودکان باعث می شوند که افراد خانواده حداقل به اندازه چند کلمه با هم درباره آنها گفتگو کنند. اگر به اندازه همین یک آیتم سکوت خانواده را بکشنیم و آنها را وادار به گفتگو کنیم به نظرم ارزشمند است.

صوفی:بچه ها آینه رفتار پدر مادرهایشان هستند. در برنامه بچه هایی را می بینیم که عصبی هستند و یا بچه هایی که آرامش دارند و یا بچه هایی که خوب حرف نمی زنند در واقع این بچه ها رفتار خانواده های خود را به نمایش می گذارند. نکته دیگر اینکه در برنامه های کودک تلویزیون معمولا یک عده کودک در کنار بزرگسالان نشسته اند و در نهایت فقط دست می زنند اما ما اهمیت آنها نشان دادیم و با آنها مصاحبه می کنیم.

روند انتخاب کودکان چگونه است

ضابطیان:اولش خودمان پیدا می کردیم اما اکنون به ما پیامک می زنند. البته هر پدر و مادری فکر می کند که فقط بچه خودش با مزه است. اما اتفاق افتاده که کودک به جز یه توپ دارم قل قلیه شعر دیگری بلد نبودند یا جلو دوربین نتوانستند حرف بزنند، به همین دلیل تصویرشان پخش نشده است. من از خانواده ها می خواهم که اگر کودکشان حرف های جالبی برای گفتن دارند معرفی کنند وگرنه ممکن است وقتی تصویرشان پخش نشود از لحاظ روحی ضربه بخورند.

یکی از ببیندگان برنامه گفته بود که گاهی رادیو هفت آدم را شاد می کند و گاهی غمگین و گاهی هم ما را به تفکر وا می دارد، آیا چنین اتفاقی عمدی است، یعنی شما گاهی به عمد می خواهید که مردم غمگین کنید.
ضابطیان:برنامه حال روز تهیه کنندگان برنامه است. یک روز شاد و یک روز غمگین. البته هیچ عمدی در کار نیست. گاهی برخی ایتم های شاد کنار هم جفت و جور می شوند و ناخواسته برنامه را شاد می کند. اما هدف کلی برنامه ایجاد آرامش است.

انتقادی که به برنامه شما وارد می شود این است که دکورها و صحنه آرایی برنامه شما بیش از حد تاریک و سیاه است. این با هدف ایجاد نشاط بین بینندگان در تضاد نیست؟

ضابطیان:رنگ سیاه تداعی کننده فضای رادیویی برنامه است. در استودیو شماره یک که از استودیو رادیو استفاده شده و در استودیو شماره دو به این دلیل از رنگ سیاه استفاده که بیننده به جای اینکه حواسش توسط رنگ و نور پرت شود، بیشتر به محتوای برنامه دقت کند. ضمن اینکه در این مجموعه سعی کردیم یک اصل را رعایت کنیم و آن ساختن یک برنامه شیک است. مشکی رنگ شیکی است. هر رنگی که می گذاشتیم به سرعت و پس از مدتی یکنواخت می شد.

یک سوال مخصوص از آقای صوفی دارم. آیا دوست نداشتید به جای پخش از شبکه مهجوری به نام آموزش به طور مثال از شبکه سوم سیما برنامه تان پخش می شد.

صوفی:خیلی هم خوشحالیم که از این شبکه پخش می شویم. به این دلیل که این برنامه اعتبارش را از شبکه نگرفته و بر اعتبار این شبکه هم اضافه کرده است. اکنون بسیاری از طریق این برنامه شبکه آموزش را کشف کرده اند.

نوبت جدید پخش برنامه رادیو هفت شامل چه آیتم هایی خواهد بود؟

ضابطیان:تغییرات عمده و اساسی در رادیو هفت نخواهیم داشت. رادیو هفت به مدت چهل و پنج دقیقه از اول آبان تا آخر اسفند ماه امسال پخش می شود و ممکن است که برخی آیتم ها تمام شوند و بازیگران و گویندگان تازه ای در برنامه دیده شوند. چند داستانخوانی جدید خواهیم داشت که خانم شرمین نادری مشغول نوشتن آنها هستند. قصه های امیر علی ادامه خواهد داشت و بخش تازه ای خواهیم داشت برای علاقه مندان به گویندگی که متن هایی توسط این علاقه مندان خوانده می شود.

نسخه چاپی روزنامه اعتماد 20 مهرماه 90