بچه‌يي كه تو زرد از آب درآمد

جوزف پوليترز، هم او كه امروز بر سر جوايز روزنامه‌نگاري و ادبي‌اش روزنامه‌نگاران تا مرز گلوله خوردن پيش مي‌روند، در سال 1896، روزنامه‌يي را بنيان نهاد كه منشأ سبكي جنجال‌آفرين در روزنامه‌نگاري جهان شد. او در روزنامه‌اش شخصيتي كارتوني خلق كرد كه اصطلاحا به آن Yellow Kid (بچه زرد) مي‌گفتند. بچه زرد او حالا بزرگ شده و امروز با جنجال تازه روزنامه‌هايnews of the world و سان يادآور روزنامه جنجالي New York World جوزف پوليتزر و نيوريورك‌سان است.

پوليتزر به هر قيمت و هر وسيله‌يي براي روزنامه‌اش تيراژ مي‌خواست، به همين دليل مرزهاي اخلاقي را درمي‌نوريد و تابوهاي جنسي را مي‌شكست تا تيراژش بالا و بالاتر رود. در طرف مقابل راندولف هرست با نيويورك مورنينگ ژورنال و سبكي جدي قرار داشت. او پرچم‌دار سبكي از يك روزنامه‌نگاري منتقد با مسووليت اجتماعي در مقابل تك‌تك افراد جامعه بود.

امروز اما ديگر نبرد و رقابتي ميان روزنامه‌نگاري زرد و روزنامه‌نگاري جدي وجود ندارد. روزنامه‌هاي عامه‌پسند و زرد اگرچه جنگ تيراژ را با بيش از 10 ميليون نسخه در روز از بسياري از روزنامه‌هاي جدي برده‌اند، اما در تاثيرگذاري بر تصميم‌گيري‌هاي مهم جهان، بر سر انتخابات سياستمداران در جابه‌جايي سهام‌ها و بالا رفتن ارزش نهادي اقتصادي، اين روزنامه‌هاي جدي هستند كه با مخاطباني آگاه نقش بازي مي‌كنند. اتفاقي كه امروز

news of the world آن را رقم زده موضوع تازه‌يي نيست. از همان روزگاري كه پوليتزر آن را پايه نهاد تا امروز گرفتن تيراژ و آگهي‌هاي تجاري به هر قيمت در اولويت اين سبك از روزنامه‌نگاري بوده است. بنابراين وقوع چنين رويدادهايي اگرچه محدود اما همواره اتفاق مي‌افتد و باز هم اتفاق خواهد افتاد. نبرد بر سر تيراژ بالاتر با خبرهاي جنجالي، تيترهاي درشت و جذاب از خوانندگان، بازيگران و ورزشكاران ميسر مي‌شود. خبرهايي كه خبر از سر نهان آنها مي‌دهد. اما آنچه نبايد يادمان برود اهميت وجود چنين روزنامه‌ها و نشرياتي است.

اگرچه روزنامه‌هاي عامه‌پسند در اين سبك با جنجال و حاشيه خو گرفته‌اند اما نسلي از علاقه‌مندان به خواندن را پديد مي‌آورند؛ همانها كه اخبار نشريات زرد را دنبال مي‌كنند، كم‌كم به خواندن روزنامه‌هاي جدي علاقه‌مند مي‌شوند و آهسته‌آهسته دست به انتخاب مي‌زنند. در سطح جهان اگرچه رابرت مرداك با كمپاني بزرگ نيوزكورپوريشن رگ خواب عامه را به دست گرفته و با تجارت خبر در دنيا معامله مي‌كند، اما در همين ايران نيز روزنامه‌نگاري عامه‌پسند با همين سبك و سياق در جريان است. آنچه بايد جلويش گرفته شود كسب خبر به هر شيوه و هر طريقي بويژه از راه‌هاي غيراخلاقي است. همچنان كه جنجال اين روزنامه انگليسي باعث شده باران انتقاد بر سر مرداك و سردبيران روزنامه‌اش باريدن بگيرد و چنين شيوه‌يي براي كسب خبر مذموم شود در ايران نيز بايد از اين اتفاقات درس گرفت و قوانيني را برپا كرد تا مردم جامعه خصوصا كودكان آنچنان كه در حادثه اخير شد، قرباني مالكان بزرگ رسانه‌يي نشوند.

اما در سوي ديگر نبايد وجود چنين سبكي را انكار يا حتي محدود كرد. بايد آن را به رسميت شناخت چنانكه خوانندگان اين سبك فردا خوانندگان روزنامه‌ها و مطالب جدي خواهند بود و به خواندن و دانستن علاقه‌مند خواهند شد.

نسخه چاپی روزنامه اعتماد شنبه، 18 تير 1390 - شماره 2206