زوال اخلاقی ایرانیان

چند روزی هست که به این نوشته خانوم حنا فکر می کنم. او که پس از مدت ها به ایران برگشته بود، نوشته پس از بازگشت به ژاپن"دلش برای مردم ایران تنگ نمی شود".
به گمانم اینکه یک ایرانی اینگونه از مردم کشورش به بدی یاد می کند و حتی از آنان متنفر می شود، جای سوال دارد. او نمونه اول "برخورد از نوع ایرانی" را نوشته است که از آنها، آن چرا که پیشتر گفته بود نتیجه بگیرد. می دانم که نمی توان و نباید، آنچه به عنوان یک مورد می بینیم، به حساب جمع یا یک گروه گذاشت. حالا چه برسد که آن را می خواهیم به حساب یک جمع بزرگ به نام مردم یک کشور بگذاریم. قصدم دفاع یا نقد نوشته های حنا خانوم نیست. اما آن چه را که به عنوان یک شهروند ایرانی در ایران می بینم، باعث می شود تا کمی با نوشته های حنا موافق باشم.

در نزد فرهنگ عامه، چاپلوسی، زیرآب زنی و از زیر کار درفتن نوعی زرنگی تلقی می شود. کسی که رشوه ندهد، در کارش متقلب نباشد هالو تلقی می شود. دانش آموزشی که تقلب نمی کند و دروغ نمی گوید، بچه مثبت تلقی شود(بچه مثبت برخلاف مفهومش بار معنایی منفی دارد) آدمی که ادعا دارد و در همه چیز اظهار نظر می کند و در هر مسئله ای اظهارفضل می کند، آدم دانا و همه فن حریف به حساب می آید. انسانی که به آداب اخلاقی(منظورم لزوما برداشت ایدئولوژیک از اخلاق نیست) پایبند، فساد اخلاقی ندارد، حسود نیست، تهمت نمی زند به دنبال بدگویی و عیبجویی از دیگران نیست، پاستوریزه خوانده می شود.
اینهایی که می گویم را بارها به چشم دیده ام. مردم ایران دچار زوال اخلاقی شده اند واین بسیار دردناک است. البته من تا اینجای قضیه با حنا موافقم اما معتقدم مردم ایران در این قضیه مقصر نیستند.

آنها را باید در یک کل و دریک چارچوب بررسی کرد. چیزی که فراتر از حکومت و نظام است. مشکل فرهنگی ایران امروز، به ظرفی برمی گردد که مردم ایران درآن قرار دارد. این فرهنگ از بدو تولد بر نحوه شکل گیری انسان موثر است و تا مرگ نیز ادامه دارد. اصلاح فرهنگی ایرانیان کاری بس مشکل و وقت گیر است و سالها زمان می طلبد. به باور من این فرهنگ یکی از دلایل اصلی توسعه نیافتگی است. خارج از چهارچوب هر حکومتی که در ایران سر کار باشد، چه مذهبی و چه غیر مذهبی. این فرهنگ عمومی باعث شده تا ایرانیان مردمی تنبل، تن پرور و علاقه مند به کارهای فردی باشند و از کارهای جمعی سر باز زنند. البته فرهنگ از حکومت تاثیر می پذیرد و حکومت از فرهنگ. اما باور دارم که زوال اخلاقی ایران تمام وکمال به نظامی که بر ایران حاکم است، بر نمی گردد.